# Экспорт ашылмайды немесе дұрыс емес болып көрінеді

> Жүктелген CSV файлда әріптердің орнына иероглиф, бәрі бір бағанға сыйып кеткен немесе счёттар жетіспейді. Кодтау, бөлгіш, сүзгілер және бухгалтерияға дұрыс беру жолы.

## Қысқаша

Экспорттың үш жиі мәселесі бар және үшеуінің де себебі файлда емес. **Иероглиф** — Excel файлды UTF-8 деп танымағаны, файлды «Данные → Из текста/CSV» арқылы ашып, кодтауды UTF-8 қойсаңыз түзеледі. **Бәрі бір бағанда** — бөлгіш дұрыс таңдалмағаны. **Счёттар жетіспейді** — кезең сүзгісі немесе режим сүзгісі: sandbox счёттары нақты счёттардан бөлек тұрады. Файлдың өзін қолмен түзетудің қажеті жоқ, дұрыс ашсаңыз бәрі орнында.

## Excel-де иероглиф шығады

Ең жиі кездесетіні. Файлда мәтін дұрыс, бірақ Excel оны өз компьютеріңіздің ескі кодтауымен оқып, қазақша мен орысша әріптерді бұзып көрсетеді.

**Дұрыс ашу реті (Excel):**

1. Excel-де бос кітап ашыңыз
2. **Данные** → **Получить данные** → **Из текста/CSV** (нұсқаға қарай «Из файла»)
3. Файлды таңдаңыз
4. Ашылған терезеде **Кодировка файла** (File Origin) өрісін **65001: Юникод (UTF-8)** етіп қойыңыз
5. Бөлгішті дұрыс таңдап, **Загрузить** басыңыз

Файлды екі рет шертіп ашсаңыз, Excel бұл қадамдарды сұрамай, өзінше шешім қабылдайды — сондықтан иероглиф шығады.

**Оңай жол:** файлды [Google Sheets](https://docs.google.com/spreadsheets) немесе LibreOffice Calc арқылы ашыңыз. Екеуі де UTF-8-ті өзі дұрыс таниды, ешқандай баптау керек емес.

## Бәрі бір бағанға сыйып кеткен

Бұл — бөлгіш мәселесі. Excel сіздің жүйеңіздің аймақтық баптауына сүйеніп, «тізім бөлгіші» ретінде үтірді немесе нүктелі үтірді күтеді. Егер файлдағы бөлгіш басқа болса, бүкіл жол бір ұяшыққа түседі.

Шешімі сол — файлды «Из текста/CSV» арқылы ашу. Сол терезеде **Разделитель** өрісі бар, оны файлдағы бөлгішке сай қойыңыз. Алдын ала қарау терезесінде бағандар дұрыс бөлінгенін бірден көресіз.

Файлды блокнотпен ашып, бірінші жолды қарасаңыз, қандай бөлгіш қолданылғаны көрініп тұрады.

## Ұзын сандар мен телефон бұзылып кетеді

Excel-дің тағы бір әдеті: ұзын сандарды ғылыми пішімге (`7,7051E+10`) айналдырады немесе басындағы нөлді алып тастайды. Бұл әсіресе телефон нөмірі мен тапсырыс нөміріне тиеді.

Алдын алу: «Из текста/CSV» терезесінде бағанның типін **Текст** етіп қойыңыз. Файл жүктеліп болған соң түзету қиын, сондықтан жүктер алдында қойған дұрыс.

Сома бағанында керісінше — ол сан болып қалуы керек, әйтпесе қосынды шықпайды.

## Счёттар жетіспейді немесе артық

Файлда күткен счёттарыңыз жоқ болса, себебі әдетте сүзгіде.

| Не болып тұр | Тексеретін жер |
|---|---|
| Кейбір күндер жоқ | **Кезең сүзгісі.** Басы мен соңын қайта қойыңыз |
| Барлық счёт «тестілік» болып тұр | **Режим сүзгісі.** Sandbox режимінде тұрсыз |
| Нақты счёттар жоқ | Сол себеп: sandbox пен live бөлек, аралас көрсетілмейді |
| Тек бір нүктенің счёттары | Кілт нақты кассирге байланған болса, ол тек өз счёттарын көреді |
| Мүлде бос файл | Таңдалған кезеңде счёт болмаған, немесе басқа ұйымда тұрсыз |

**Sandbox пен live бөлек.** Sandbox счёттары нақты ақша жүрмейтін тест жазбалары, оларды нақты есепке қосуға болмайды. Экспортты бухгалтерияға берер алдында нақты режимде тұрғаныңызға көз жеткізіңіз.

Бірнеше ұйым жүргізсеңіз, әр ұйымның экспорты бөлек: [Бір аккаунтта бірнеше ұйым](/kb/multiple-organizations).

## Бағандар нені білдіреді

Бағандар счёттың өрістеріне сай келеді: идентификаторы, жасалған уақыты, сомасы, сипаттамасы, күйі, сіздің тапсырыс нөміріңіз (`externalOrderId`), клиент деректері.

Күй бағанын оқығанда мынаны есте ұстаңыз:

| Күй | Есепте нені білдіреді |
|---|---|
| `new`, `pending` | Ашық счёт, ақша әлі түспеген |
| `paid` | Төленген |
| `cancelled`, `expired` | Жабылған, ақша жоқ |
| `refunded` | Төленген, сосын толық қайтарылған |
| `partially_refunded` | Төленген, бір бөлігі қайтарылған |

Түсім есептегенде `paid`, `refunded` және `partially_refunded` — бәрі төленген счёттар, бірақ соңғы екеуінде қайтарылған соманы шегеру керек. `new` мен `pending` счёттарды түсімге қоспаңыз: олар әлі төленбеген.

## Бухгалтерияға беру

- **Кезеңді күнтізбелік айға қойыңыз** — есеп кезеңімен сәйкес келсін.
- **Нақты режимде екеніңізді тексеріңіз** — sandbox жолдары есепке кірмеуі керек.
- **Файлды XLSX етіп сақтап беріңіз.** CSV-ді бухгалтер өз компьютерінде ашқанда иероглиф қайталанбас үшін, дұрыс ашып, Excel пішімінде сақтап жіберген оңай.
- **Ақша Kaspi шотына тікелей түсетінін ескертіңіз.** Экспорт — біздің жағымыздағы счёттар тізімі, ал банк үзіндісі — Kaspi жағындағы қозғалыс. Екеуін салыстырғанда Kaspi өз ұстап қалатын сомасын өзі анықтайтынын ескеріңіз: [Ақша қашан және қайда түседі](/kb/money-arrival).

## Жиі қойылатын сұрақтар

**Файл мүлде жүктелмейді.** Браузердің жүктеу бөгегішін немесе корпоративтік сүзгіні тексеріңіз. Басқа браузерде қайталап көріңіз.

**Экспорт бұрынғыдан аз жол қайтарды, бірақ сүзгі сол.** Есептен кейін кейбір счёттар қайтарылған болуы мүмкін — олардың күйі өзгерген, бірақ жолдың өзі жоғалмайды. Күй бағанын салыстырыңыз.

**Тиын неге жоқ?** QR счётта сома ең көбі екі ондық болады, телефонға жіберілетін счёт бүтін теңгемен жүреді. Сондықтан кейбір жолдарда ондық бөлік болмайды.

**Файлды қолмен түзетуге бола ма?** Болады, бірақ қажет емес. Дұрыс ашсаңыз, деректер бүтін. Қолмен түзету қате енгізу қаупін ғана арттырады.

**Экспортта клиенттің толық деректері бола ма?** Тек сіз счёт жасағанда өзіңіз берген деректер. Біз клиент туралы қосымша ақпарат жинамаймыз.