# Клиентте Kaspi қосымшасы жоқ — қалай төлетуге болады

> Телефонға счёт (kind phone) клиенттің Kaspi қосымшасына келеді, қосымша болмаса ол жетпейді. Орнына QR немесе төлем сілтемесін беру керек. Алдын ала қалай тексеруге болады.

## Қысқаша

Телефонға счёт (`kind: "phone"`) клиенттің **Kaspi қосымшасына хабарлама** түрінде келеді. Клиентте Kaspi қосымшасы жоқ немесе ол Kaspi-мен жұмыс істемейтін болса, счёт ешқайда шықпайды — клиент күтеді, сіз де күтесіз. Шешімі қарапайым: сол клиентке **QR немесе төлем сілтемесін** беріңіз. QR-дың сканерлеу терезесі және сілтеме бір счётта қатар келеді, қосымша ештеңе жасаудың қажеті жоқ.

## Симптом → себеп → шешім

| Симптом | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| Телефонға счёт жасалды, клиентке ештеңе келмеді | Клиентте Kaspi қосымшасы жоқ | Счётты болдырмай, QR немесе `payUrl` сілтемесін беріңіз |
| Клиент «маған Kaspi келмейді» дейді | Нөмір басқа адамдікі немесе қате енгізілген | Нөмірді `7XXXXXXXXXX` пішімінде қайта сұраңыз |
| Клиент шетелде, Kaspi-і жоқ | Kaspi ҚР-дағы клиенттерге арналған | QR немесе сілтеме ұсыныңыз, төлей алмаса басқа әдіс керек |
| Счёт `pending` күйінде тұр, ақша жоқ | Клиент әлі растаған жоқ | Сілтемені қайта жіберіңіз немесе жаңа счёт жасаңыз |
| Клиент «QR оқылмайды» дейді | Сканерлеу терезесі өтіп кеткен | Жаңа счёт жасаңыз: [QR «кейінірек көріңіз» деп тұр](/kb/qr-expired) |

## Не істеу керек

**1. Счётты QR түрінде жасаңыз.** `kind` өрісін көрсетпесеңіз, әдепкі мәні `qr` болады. Жауапта бірден бірнеше өріс келеді:

| Өріс | Не үшін |
|---|---|
| `qrUrl`, `qrImageUrl` | Экранға немесе қағазға шығаратын QR |
| `payUrl` | Клиентке жіберетін сілтеме — WhatsApp, Telegram, SMS арқылы |
| `deepLink` | Телефондағы қосымшаны тікелей ашатын сілтеме |
| `expiresAt` | Осы счёттың жарамдылық мерзімі |

**2. Сілтемені жіберіңіз.** `payUrl` — кәдімгі веб-сілтеме. Клиент оны кез келген мессенджерден ашады, бетте QR мен төлем батырмасы тұрады.

**3. Тұрақты төлем сілтемесін пайдаланыңыз.** Бір клиент үшін емес, жалпы жағдайға: `qut.kz/p/<slug>` түріндегі сілтемені бір рет жасап, оны профильге, чатқа, есеп-шотқа қоясыз. Толығы: [Төлем сілтемелері](/kb/payment-links).

**4. Офлайн нүктеде — экрандағы QR.** Клиенттің телефонында қандай қосымша бар екенін білудің керегі жоқ, ол QR-ды өзінің қолданатын қосымшасымен сканерлейді.

## QR-ды басқа қосымшамен оқу туралы

Экрандағы QR-ды клиент тек Kaspi-мен емес, өзінің басқа банк қосымшасының сканерімен де оқып көруі мүмкін. Бұл кейбір жағдайда істейді, кейбірінде істемейді — ол банк пен Kaspi жағына байланысты, біз оны басқармаймыз және **кепілдік бере алмаймыз**.

Сондықтан клиентке «кез келген банкпен төлеңіз» деп уәде бермеңіз. Дұрысы: «QR-ды камерамен немесе банк қосымшасының сканерімен оқып көріңіз, ашылмаса Kaspi арқылы төлеңіз» деп айту.

Ал телефонға счёт (`kind: "phone"`) — тек Kaspi қосымшасы арқылы. Мұнда балама жоқ.

## Алдын ала тексеру

Клиентке телефонға счёт жібермес бұрын:

1. **Сұраңыз.** «Kaspi қосымшаңыз бар ма?» деген бір сұрақ бос счётты да, күтуді де болдырмайды.
2. **Нөмір пішімін тексеріңіз.** `7XXXXXXXXXX`, 11 сан. Қате пішінде счёт мүлде жасалмайды (`invalid_phone`).
3. **Нөмір клиенттің өзінікі ме.** Жұбайының немесе әріптесінің нөмірі берілсе, счёт соған барады.
4. **Күмән болса — QR.** QR әрқашан қауіпсіз таңдау: ол сілтеме де, сурет те береді.

Интеграцияда бұны автоматтандыруға болады: егер клиент тіркелу кезінде Kaspi-мен төлейтінін растамаса, әдепкі әдіс ретінде QR счёт жасаңыз.

## Қай жағдайда қай әдіс

| Жағдай | Ұсынылатын әдіс |
|---|---|
| Клиентте Kaspi бар, сіз оның нөмірін білесіз | Телефонға счёт — ең жылдамы |
| Kaspi бар-жоғы белгісіз | QR + `payUrl` сілтемесі |
| Офлайн нүкте, дүкен, кассада | Экрандағы QR |
| Мессенджердегі сату | `payUrl` сілтемесі |
| Тұрақты, қайталанатын төлем | `qut.kz/p/<slug>` сілтемесі |
| Клиент шетелде | Kaspi арқылы төлей алмауы мүмкін, алдын ала келісіңіз |

Екі әдістің толық салыстыруы: [QR счёт пен телефонға счёт](/kb/qr-vs-phone).

## Жиі қойылатын сұрақтар

**Клиентке Kaspi орнатуды міндеттей аламын ба?** Міндеттеудің қажеті жоқ әрі пайдасы да аз. QR мен сілтеме бар кезде клиентті қосымша орнатуға мәжбүрлеу — сатылымды жоғалтудың жолы.

**Телефонға счёт жасалды, бірақ клиентте Kaspi жоқ екен. Ақша ұсталып қала ма?** Жоқ. Төленбеген счёт бойынша ешқандай ақша қозғалмайды. Счёт мерзімі өтіп, `expired` күйіне ауысады немесе оны өзіңіз болдырмайсыз.

**Бір клиентке екі счёт жасауға бола ма — біреуі телефонға, біреуі QR?** Техникалық тұрғыдан болады, бірақ керегі жоқ: клиент екеуін де төлеп жіберуі мүмкін. Алдыңғысын болдырмай, жаңасын жасаңыз.

**Клиент QR-ды оқыды, «кейінірек көріңіз» деп тұр.** Сканерлеу терезесі өтіп кеткен. Жаңа счёт жасаңыз, нақты мерзімді `expiresAt` өрісінен қараңыз: [Счёттың жарамдылық мерзімі](/kb/invoice-expiry).

**Клиент сілтемені ашты, бірақ төлемедi. Не істеймін?** Счёт `new` немесе `pending` күйінде тұр, ол әлі ашық. Клиентке еске салыңыз немесе жаңа счёт жасаңыз. Клиент төлегенде сізге webhook келеді.