# Медициналық орталыққа

> Қабылдау ақысы, алдын ала төлеммен брондау, талдау нәтижесіне төлем, чек және қайтару. Ең бастысы — пациент деректерін счёт сипаттамасына жазбау ережесі.

## Қысқаша

Медициналық орталықта Qut Pay үш жерде жұмыс істейді: **қабылдауға жазылғанда** (алдын ала төлем немесе брондау), **тіркеу орнында** (қабылдау ақысы) және **нәтиже дайын болғанда** (талдау үшін төлем). Барлығы бір ғана әдіске келіп тіреледі: счёт жасайсыз, клиент Kaspi арқылы төлейді, сізге webhook келеді. Бір ерекше ережесі бар және ол қатаң: **счёт сипаттамасына пациенттің диагнозын, дәрігердің атын немесе науқас туралы кез келген деректі жазбаңыз**. Сипаттамада тек қызмет атауы тұрады, ішкі деректер `metadata` ішінде қалады.

## Құпиялық: сипаттамада не жазуға болмайды

`description` өрісін **клиент көреді**: Kaspi қосымшасындағы хабарламада, төлем бетінде, кейін Kaspi тарихында. Ол мәтін экранда ашық тұрады, телефонды басқа адам ұстап тұруы да мүмкін.

| Жазуға болмайды | Оның орнына |
|---|---|
| «Гинеколог қабылдауы, Иванова А.» | «Маман қабылдауы» |
| «ВИЧ талдауы» | «Зертханалық зерттеу» |
| «Нарколог консультациясы» | «Консультация» |
| «Психиатр, 2-сеанс» | «Консультация, 2-сеанс» |
| ЖСН, туған күні, науқас нөмірі | `metadata` ішінде |

Дұрыс құрылым:

```json
POST /api/v1/invoices
{
  "amount": 12000,
  "kind": "qr",
  "description": "Маман қабылдауы",
  "externalOrderId": "V-2026-09-4471",
  "metadata": {
    "patient_id": "4471",
    "service_code": "A01.20",
    "doctor_id": "d-17",
    "branch": "center"
  }
}
```

`metadata` клиентке көрсетілмейді, ол сіздің жүйеңізге webhook-пен қайта оралады. Пациентті сол арқылы табасыз. Толығырақ: [Metadata және тапсырыс нөмірі](/kb/metadata-and-orders) және [Деректер және құпиялық](/kb/data-and-privacy).

Тағы екі нәрсе:

- `customer.name` өрісіне толық аты-жөнін жазудың қажеті жоқ. Ол міндетті емес өріс.
- Есепті кабинеттен қарайтын әкімшілер счёттардың сипаттамасын көреді. Сипаттама бейтарап болса, кабинетке кіру құқығы бар кез келген қызметкер пациенттің не үшін келгенін көрмейді.

## Қабылдау ақысы тіркеу орнында

1. Тіркеуші МИС-те қабылдауды белгілейді, қызмет пен бағасы шығады.
2. Жүйе счёт жасайды, сипаттамасы бейтарап.
3. Тіркеу орнындағы экранда QR шығады, пациент сканерлеп төлейді.
4. `invoice.paid` келеді — қабылдау «төленді» болып белгіленеді, талон басылады.

QR-дың сканерлеу терезесі шамамен үш минут, нақты уақыт `expiresAt` өрісінде. Кезек кептеліп, пациент үлгермей қалса, жаңа счёт шығарасыз.

Пациент кезекте тұрғысы келмесе — телефонына счёт жіберіңіз: `kind: "phone"`, `customer.phone` `7XXXXXXXXXX` пішімінде. Оның Kaspi-іне push келеді, ол отырған жерінде төлейді. Мұнда `description` 60 таңбадан аспайды.

## Алдын ала төлем және брондау

Қашықтан жазылғанда (сайт, кол-орталық, WhatsApp) төлемді алдын ала алуға болады. Бұл келмей қалатындарды азайтады.

- **Толық төлем.** Қызметтің толық құны. Пациент келмесе, жазылу ережеңіз бойынша қайтарасыз немесе басқа күнге ауыстырасыз.
- **Брондау жарнасы.** Мысалы 3 000 ₸. Қалғаны қабылдау кезінде төленеді, екінші счётпен.

Екеуінде де уақытты **`invoice.paid` келгенде ғана** бекітіңіз. Счёт жасалған сәтте орын бос болып тұра берсін, әйтпесе төлемей кеткен адамдар кестені бітеп тастайды.

Күн бойы бос тұрған кезектерді босатып отырыңыз: счёт `expired` немесе `cancelled` болса, орынды қайтадан ашасыз. Бірақ есте болсын — **кеш келген төлем болады**: жабылған счётқа ақша кейін келіп, `invoice.paid` оқиғасы `late: true` белгісімен келуі мүмкін. Ондайда не басқа уақыт ұсынасыз, не ақшаны қайтарасыз: [Кеш келген төлем](/kb/late-payment).

## Талдау нәтижесіне төлем

Зертханада көбіне рет басқаша: үлгі алынады, нәтиже кейін дайын болады.

1. Үлгі алынған сәтте `externalOrderId` ретінде зертхана нөмірін беріп счёт жасайсыз.
2. Нәтиже дайын болғанда пациентке хабарлайсыз және счётты телефонына жібересіз.
3. `invoice.paid` келгенде нәтижені ашасыз — жеке кабинетте, email арқылы немесе қолына бересіз.

Нәтижені **төлем расталғанға дейін бермеңіз**. `invoice.created` немесе `invoice.pending` оқиғасы төлем емес, ол тек счёттың жасалғаны.

Зертханалық панель бірнеше зерттеуден тұрса, бәрін бір счётқа жинаңыз. Бөлек-бөлек шығару пациентті шатастырады әрі айлық лимитті тез жейді.

## Чек

Kaspi өз жағынан төлем туралы хабарлама береді, ал сіздің жағыңыздағы чек бөлек мәселе. Не бар:

- **Біздің чек беті** — счёт бойынша, сілтемесін пациентке беруге болады.
- **Email** — `customer.email` толтырылса, чекті солай жіберуге болады.
- **Фискалды чек** — бұл бөлек тақырып және оны Qut Pay шешпейді. Қай жағдайда міндетті, ОФД-мен қалай жұмыс істейді: [Фискалды чек](/kb/fiscal-receipt).

Чек бетінде де сипаттама көрінеді — тағы бір себеп, сипаттаманы бейтарап ұстауға. Толығырақ: [Чектер және оларды клиентке жеткізу](/kb/receipts).

## Қайтару

Медицинада қайтару жиі: пациент келмеді, қызмет көрсетілмеді, дәрігер ауырып қалды, панельдің бір бөлігі орындалмады.

```json
POST /api/v1/invoices/{id}/refund
{ "amount": 5000, "reason": "Қызмет көрсетілмеді" }
```

- `amount` жазбасаңыз толық қайтарылады, жазсаңыз ішінара. Ішінара қайтарылған счёт `partially_refunded` күйіне өтеді.
- `reason` — сіздің ішкі жазбаңыз, есепте көрінеді. Оған да диагноз жазбаңыз.
- Қайтару жауабы белгісіз күйде келсе (`refund_unknown`) қайталап жібере салмаңыз, алдымен счёттың күйін оқыңыз: [Екі рет қайтарып жіберуден қалай сақтану керек](/kb/double-refund).

Толық анықтама: [Қайтару API](/kb/refunds-api).

## Кодсыз нұсқасы

- **Кабинеттен қолмен счёт.** Тіркеуші сома мен бейтарап сипаттаманы жазып, QR шығарады. МИС-пен байланыстырудың қажеті жоқ.
- **Тұрақты төлем сілтемелері.** Жиі кездесетін қызметтерге: «Консультация», «Зертханалық зерттеу». Сайтқа да, WhatsApp-қа да қоюға болады: [Төлем сілтемелері](/kb/payment-links).
- **Telegram бот.** `/invoice 12000 Маман қабылдауы`, `/today` — күндік түсім.
- Кейін МИС-пен байланыстырғыңыз келсе, API дайын тұрады: [Счёт жасау: барлық өрістер](/kb/create-invoice-api).

## Ерекше ескертулер

- **Сипаттамада ешқашан диагноз, дәрігер аты, талдау түрі жоқ.** Бұл бір ғана ереже, бірақ ең маңыздысы.
- **Кассир нөмірімен Kaspi Pay қосымшасына кірмеңіз** — байланыс үзіледі де, тіркеу орнында счёт шығару тоқтайды: [Кассир байланысы үзілді](/kb/connection-lost).
- **Кассир нөмірі пациентке көрінеді** счёт туралы хабарламада. Сондықтан ол нөмір орталықтың жұмыс нөмірі болғаны дұрыс, қызметкердің жеке нөмірі емес.
- **Нәтижені төлемге дейін ашпаңыз.** Қолжетімділікті тек `invoice.paid` ашсын.
- **Тарифті қабылдау саны бойынша есептеңіз.** Күніне 40 қабылдау — айына 1 200 шамасында счёт: [Қай тарифті таңдау керек](/kb/tariff-choose).

## Жиі қойылатын сұрақтар

**Пациенттің аты-жөнін счётқа жазуға бола ма?** Қажеті жоқ. Ішкі сәйкестендіру үшін `metadata.patient_id` жеткілікті, ал ол клиентке көрінбейді.

**Пациент чек сұраса не беремін?** Счёт бойынша чек бетінің сілтемесін бересіз немесе `customer.email` арқылы жібересіз. Фискалды чек бөлек мәселе.

**Алдын ала төлемді қайтару міндет пе?** Ол сіздің жазылу ережеңізге байланысты, Qut Pay мұнда араласпайды. Техникалық жағынан толық та, ішінара да қайтара аласыз.

**Бірнеше филиал бар, есепті бөлуге бола ма?** Иә, әр филиалға бөлек API кілт беріп, кассирге байлайсыз: [Нүктелер бойынша бөлек есеп](/kb/multi-point-reporting).

**Кабинетке кіретін тіркеуші басқа пациенттердің счёттарын көре ме?** Кабинеттегі рөліне байланысты. Сипаттама бейтарап болса, ол көрген деректен пациент туралы ештеңе білінбейді — сондықтан да бұл ереже маңызды: [Рөлдер мен құқықтар](/kb/roles-and-permissions).