# Счёттың жарамдылық мерзімі — қанша тұрады және не істеу керек

> QR счёттың сканерлеу терезесі мен телефонға счёттың мерзімі неден анықталады, expiresAt өрісін қалай дұрыс оқу керек, expired күйінен кейін не істеу керек және неге жабылған счётқа ақша кешігіп келуі мүмкін.

## Қысқаша

Әр счёттың өз мерзімі бар, ол `expiresAt` өрісінде келеді. **Интеграцияңыз әрқашан осы өрісті оқысын** — тұрақты сан жазып қоймаңыз, мерзімді Kaspi белгілейді және ол өзгеруі мүмкін.

Жалпы ереже: **QR счёттың сканерлеу терезесі қысқа**, телефонға жіберілген счёт әлдеқайда ұзақ тұрады. Мерзімі өткен счёт `expired` күйіне ауысады, оны «жандандыру» мүмкін емес — жаңасын жасайсыз.

Ең маңыздысы: **жабылған счётқа ақша кешігіп келуі мүмкін.** Ондай жағдайда `invoice.paid` оқиғасы `late: true` белгісімен келеді, оны өңдеуге дайын болыңыз.

## QR счёттың терезесі

QR счёт жасалғанда Kaspi оны сканерлеуге қысқа ғана уақыт береді — бұл әдейі, QR суреті ұзақ жүрмеуі үшін. Нақты уақытты **Kaspi белгілейді**, біз оны жауаптағы `expiresAt` өрісінде қайтарамыз.

Практикалық қорытындылары:

- QR-ды **алдын ала жасап қоймаңыз.** Клиент касса алдында тұрғанда немесе төлем бетін ашқанда жасаңыз
- Экрандағы QR-ды **терезе біткенше жаңартып отырыңыз**: терезе аяқталса, жаңа счёт жасап, жаңа QR көрсетіңіз
- Счётты **чатқа немесе электрондық поштаға жібермеңіз** — адам ашқанша мерзімі өтіп кетеді. Оның орнына тұрақты [төлем сілтемесін](/kb/payment-links) беріңіз
- Клиент «кейінірек көріңіз» дегенді көрсе, себебі әдетте осы: [QR «кейінірек көріңіз» деп тұр](/kb/qr-expired)

## Телефонға счёттың мерзімі

`kind: "phone"` счёты клиенттің Kaspi қосымшасына хабарлама болып түседі және **әлдеқайда ұзақ** тұрады — адам оны бірден емес, кейінірек ашып төлей алады.

Нақты мерзімді дәл сол сияқты `expiresAt` өрісінен алыңыз.

| | QR счёт | Телефонға счёт |
|---|---|---|
| Терезесі | Қысқа, сканерлеуге арналған | Ұзақ, клиент кейін ашады |
| Қайда көрінеді | Экранда, басып шығарылған қағазда, төлем бетінде | Клиенттің Kaspi қосымшасында |
| Алдын ала жасауға бола ма | Жоқ | Иә |
| Клиент нөмірі керек пе | Жоқ | Иә |

Екеуінің толық салыстыруы: [QR счёт пен телефонға счёт](/kb/qr-vs-phone).

## expiresAt-ты қалай дұрыс пайдалану

Счёт жасаған жауапта (`201`) `expiresAt` ISO уақыт болып келеді. Дұрыс қолдану реті:

1. Жауаптан `expiresAt` мәнін алып, өз базаңызға сақтаңыз
2. Бетте кері санауды **сол мәнге қарап** көрсетіңіз
3. Уақыт біткенде «QR мерзімі өтті, жаңасын жасаңыз» батырмасын көрсетіңіз
4. Батырма басылғанда **жаңа счёт** жасаңыз — ескісін қайта пайдаланбайсыз

Кодыңызға қандай да бір тұрақты санды жазып қоймаңыз: мерзім провайдер жағында өзгеруі мүмкін, сонда сіздің таймеріңіз шындыққа сәйкес келмей қалады.

## expired күйі

Мерзімі өткен счёт `expired` күйіне ауысады және `invoice.expired` оқиғасы келеді. Бұл **қалыпты аяқталу**, қате емес: клиент жай төлемеген.

`expired` — соңғы күй. Ондай счётты:

- ❌ Қайта ашуға болмайды
- ❌ Мерзімін ұзартуға болмайды
- ❌ Оның QR-ын қайта көрсетудің мәні жоқ
- ✅ Орнына **жаңа счёт** жасайсыз, `externalOrderId` сол тапсырыс нөмірін қайта жазуға болады

Күйі `expired` болғаннан кейін бірден жоғалып кетпейді: ол тізімде қалады, есепке кіреді, тарихы сақталады. [Счёттың өмірлік циклі](/kb/invoice-lifecycle).

Счёт күтілгеннен ұзақ `pending` тұрып қалса, ол бөлек жағдай: [Счёт pending күйінде тұрып қалды](/kb/invoice-stuck-pending).

## Кеш төлем: жабылған счётқа ақша келуі

Бұл ең маңызды бөлім. Мерзімі өткен (`expired`) немесе болдырылған (`cancelled`) счётқа ақша **кейін де келуі мүмкін** — клиент терезенің соңғы секундында растаған, ал ақпарат бізге кейінірек жеткен.

Ондай жағдайда:

- Счёт `paid` күйіне ауысады
- Сізге `invoice.paid` оқиғасы **`late: true` белгісімен** келеді
- Бұл нақты ақша: ол сіздің Kaspi шотыңызға түскен

Не істеу керек:

1. Webhook өңдеуіңіз `expired` немесе `cancelled` күйінен кейін келген `invoice.paid`-ты **қабылдай алатын болсын.** «Бұл счёт жабылған, елемеймін» деп тастап кетпеңіз
2. Қызметті беріңіз немесе **ақшаны қайтарыңыз** — екеуінің бірі
3. Клиентке қайта төлеуді ұсынбаңыз: ақша бір рет түскен
4. Өңдеуіңіз идемпотентті болсын — `(счёт идентификаторы, күй)` жұбы бойынша. [Идемпоттылық](/kb/idempotency)

Толық сценарий: [Кеш келген төлем](/kb/late-payment).

Сондықтан «терезе бітті, енді ештеңе болмайды» деп есептемеңіз: счётты жапқаннан кейін де біраз уақыт оның күйі өзгеруі мүмкін. Тауарды бірден жіберіп жатқан жүйелерде бұл жағдайды бөлек қарастырыңыз.

## Жиі қойылатын сұрақтар

**Мерзімді ұзартуға бола ма?** Жоқ. Терезені Kaspi белгілейді, біз оны өзгерте алмаймыз. Клиентке уақыт керек болса, телефонға счёт жіберіңіз.

**Счётты өзім жапсам, ақша келе ме?** `cancelled` счётқа да ақша кешігіп келуі мүмкін — жоғарыдағы «кеш төлем» бөлімі толық күшінде.

**Мерзімі өткен счёт лимитке кіре ме?** Айлық лимит **жасалған счёттармен** есептеледі, төленгендерімен емес. Сондықтан артық счёт жасамаңыз: [Тарифтер және лимиттер](/kb/tariff-limits).

**Sandbox-та мерзім сол күйінде ме?** Sandbox-та күйлерді өзіңіз симуляциялайсыз, оның ішінде `expired` де бар: [Sandbox-та төлемді симуляциялау](/kb/sandbox-simulate).

**Терезе қанша минут екенін айтып бере аласыз ба?** Оны тұрақты сан ретінде беру дұрыс емес — Kaspi өзгертуі мүмкін. Нақты мәнді әрқашан `expiresAt` өрісінен оқыңыз.